เงินสำคัญกับเราจริงๆ ใช่มั้ย อ๋อ…ใช่สิ ตอบได้แบบไม่ต้องคิด และตอนนี้เงินมีอิทธิพลพาชีวิตเราไปในทุกๆ ที่ เราเปลี่ยนงานเพราะอยากได้เงินมากขึ้น เราเก็บเงินจนมีแต่คนบอกว่าเป็นคนงก เราอยากปลดหนี้สิน เลยใช้ชีวิตอดทนกับสิ่งที่ไม่ชอบ มาถึงจุดที่ทำไมเราถึงมีเงินเป็นไอดอลได้ขนาดนี้ กลับมานั่งคิดดีๆ หรือเพราะเราโตมาในครอบครัวที่ต้องดิ้นรนเรื่องเงินและเห็นความลำบากมาตั้งแต่เด็ก สิ่งที่ครอบครัวสั่งสอนมาให้มองว่าเงินเป็นเรื่องใหญ่ พอวันที่เราต้องหาเงินเองและวางแผนการใช้จ่าย มันมีแต่ความสับสนว่าเราจะมีจุดยืนยังไงดี เราเป็นคนไม่มีความสุข เพราะจะใช้เงินก็รู้สึกผิด จะเก็บไว้มากๆ บางครั้งก็ไม่รู้ว่าทำไปเพื่ออะไร
แล้วเราก็ได้ไปอ่านเจอมาว่ามีการศึกษามาในปี 2018 จาก National Bureau of Economic Research ของอังกฤษที่พบว่ามีความสัมพันธ์กันโดยตรงระหว่างทัศนคติที่พ่อแม่มีกับเรื่องเงินสามารถบอกได้ถึงรายได้และการใช้จ่ายของลูกในวัยผู้ใหญ่ อย่างหนี้สินของพ่อแม่ก็สามารถบอกถึงการกู้ยืมของลูกตอนโตได้ เรื่องนี้ผู้เชี่ยวชาญทางด้านการเงินอธิบายว่าเราจะใส่ข้อมูลโปรแกรมสมองตัวเองตลอดชีวิตเอาไว้ตั้งแต่ยังเป็นเด็ก ทั้งประสบการณ์ที่ผ่านมา ความทรงจำ ความเจ็บปวดบางอย่างสร้างเป็นความเชื่อฝังลึกในใจกลายเป็นพฤติกรรมออกมาแบบไม่รู้ตัว
ขอยกตัวอย่างเรื่องของออม เซลส์สาวที่ตอนนี้เธออยู่ในช่วง 30 กลางๆ ออมเป็นผู้หญิงที่หาเงินอย่างบ้าคลั่ง เพราะเธอพยายามมาผ่อนบ้านและต้องให้พ่อแม่ทุกเดือน รวมทั้งค่าใช้จ่ายอื่นๆ แต่การบริหารเงินเดือนทั้งหมด มันทำให้ปลายเดือนได้เงินมาก็หมดไป รู้สึกลึกๆ ว่าทำไมเราเป็นหนี้คนอื่นเยอะจัง หนี้บ้านที่เธอซื้อน่ะไม่เท่าไหร่ แต่พอถึงวันสิ้นเดือนพ่อแม่จะต้องไลน์มาทวงเงินแบบไม่ขาด สิ่งเหล่านี้ทำให้เธอกลายเป็นคนจริงจังในเรื่องเงิน เป็นคนที่คิดเรื่องเงินมาเป็นอย่างแรก ยังไม่ทันทำงานก็จะถามคนอื่นแล้วว่าเธอต้องได้กี่บาท ใครมาเสนอเงินเดือนมากกว่าที่เดิมก็สามารถไปได้ทันที ถ้าขายงานปาดคนอื่นแล้วได้มากกว่าเธอไม่แคร์นะ ทำทันทีแน่นอน ออมเปิดใจให้เราฟังว่าไม่สนว่าใครคิดยังไง เธอเคยผ่านชีวิตที่ไม่มีเงิน เพราะพ่อล้มละลาย แม่ก็ไม่ได้ทำงาน วันที่ไม่มีอะไรจะกิน ไม่อยากยืมใครด้วย เพราะเห็นการโดนฟ้องของพ่อที่ฝังใจ โตมาแค่มีเงินเรียนก็ดีใจมากแล้ว ที่เหลือนี้เธอหาเองมาทั้งหมด
ออมบอกว่ารู้สึกมาตั้งแต่เด็กที่เห็นเพื่อนมีเงิน แต่เธอไม่มี ทุกวันนี้เธออยากได้อะไรทีต้องคิดหนักมาก ไม่กล้าใช้เงินที่หามา นอกจากจ่ายค่าต่างๆ แล้วก็เก็บจนไม่รู้ว่าบาลานซ์ตัวเองอยู่ที่ไหน แต่ความกลัวไม่มีเงินยังอยู่ในใจหนักมาก ไม่อยากกลับไปลำบากแบบนั้นอีกแล้ว เงินเลยไม่ใช่แค่ตัวเลขในบัญชี ไม่ใช่แบงค์หรือเหรียญที่จับต้องได้ แต่เงินกลายเป็นอิสระหรือความมั่นคง เงินเป็นการตอบแทนความรักให้พ่อแม่ เงินสร้างสถานะ เงินสร้างอำนาจได้อย่างที่เห็นสังคมบูชาเงินตามในข่าวมากมาย แล้วเงินก็กลายเป็นที่ระบายความเครียด ฟาดซื้อไปให้สบายใจสำหรับบางคน ประสบการณ์ที่ไม่ดีเกี่ยวกับเรื่องเงินตอนเด็กทำให้เราตัดสินใจใช้ชีวิตแตกต่างจากคนอื่น สร้างความมั่นคงหนีตัวเองจากเหตุการณ์ที่เคยเป็น
เอาจริงการเป็นหนี้ที่ดีที่ไม่ได้เกิดจากการใช้เกินตัวก็เป็นพลังให้เราขยันทำงานได้นะ เช่น หนี้บ้านไว้อยู่หรือรถเอาไว้ใช้งาน เป็นหนี้ที่ทำให้เรามีชีวิตอยู่แบบไม่ลำบากก็มีไปเถอะ แค่ดูให้สมกับเงินที่หามาได้ และขอขีดเส้นใต้สีแดงด้วยว่าเรามีสิทธิ์ใช้เงินที่เราหามาด้วยเหมือนกัน ทุกอย่างเลยอยู่ที่การบริหารเงินและความสบายใจ มีเหลือเก็บไม่ให้ซ้ำรอยอดีต สร้างรากฐานดีๆ เอาไว้ให้ตัวเอง เหมือนในเอ็มวีของลิซ่าเพลง Money ป้ายไฟด้านหลังเขายังบอกเอาไว้ว่า “Money is a terrible master but an excellent servant” อย่าปล่อยให้เงินมาเป็นนายเรา ต้องเปลี่ยนความคิดตรงนี้ให้ได้
